ಸತ್ಯನ್ ಅಸ್ತಂಗತ

ಪತ್ರಿಕಾ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಸಾಕಸ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯರಾಗಿರುವ ಟಿ.ಎಸ್. ಸತ್ಯನ್ ಈಗ ನೆನಪು ಮಾತ್ರ. ಭಾನುವಾರ ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಿಗೆ 86 ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು. ಪತ್ರಿಕಾ ರಂಗ ಕಂಡ ವಿಬಿನ್ನ ಫೋಟೋ ಜರ್ನಲಿಸ್ಟ್. ಕಳೆದ ಮೂರ್ನಾಲ್ಕು ದಶಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆ ಪತ್ರಿಕಾರಂಗದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅದ್ಭುತ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ವಿಶ್ವದ ಗಮನವನ್ನೇ ಸೆಳೆದವರಲ್ಲಿ ಸತ್ಯನ್ ಕೂಡ ಒಬ್ಬರು. ಮೈಸೂರಿನವರೇ ಆದ ಸತ್ಯನ್ ನಿಜಕ್ಕೂ ಈಗ ನನ್ನ ಕಣ್ಣ ಮುಂದೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಸಾಕಶ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಗಟನೆಯಲ್ಲ. ೮ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ನಾನು ಮೈಸೂರಿನ ಶ್ರೀ ಕಲಾನಿಕೇತನ ಕಲಾ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಆರ್ಟ್ ಮಾಸ್ಟರ್ ಓದುತ್ತಿದ್ದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಕಾರ್ಯಾಗಾರವನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿದ್ದೆವು. ಆಗ ಸತ್ಯನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಮೈಸೂರಿನ ಅನೇಕ ಕ್ಯಾತ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಕಾರರು ಟಿಪ್ಸ್ ನೀಡಿದ್ದರು. ಅಂದು ಸತ್ಯನ್ ನಮಗೆ ಛಾಯಾಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿನ ಮಹತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದರು. ಆ ಬಳಿಕ ಅವರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಆನಂದಿಸಿದ್ದೆ. ಅವರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಯಥಾದೃಷ್ಟರೂಪಣ, ಪರಿದೃಶ್ಯ (perspective) ಗೆ ಮಹತ್ವ ನಿಡುತ್ತಿದುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಅಸ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ವಿಷಯಾಧಾರಿತ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನೂ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿ ಸೆರೆ ಹಿಡಿದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯ.

ಟಿ. ಎಸ್. ಸತ್ಯನ್ ಅವರ ‘ಕಾಲಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡಿ’ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಕೆಲವೊಂದು ಮಹತ್ವದ ವಿಚಾರಗಳಿವೆ. ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಅಪರೂಪದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ, ಅನೇಕ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಮೆಲುಕು ಹಾಕಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಿಸಂ ಬುಕ್ಸ್ ಈ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ಇದು ಕನ್ನಡ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಎರಡೂ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣಗೊಂಡಿದೆ. ಸತ್ಯನ್ ಅವರ ಅನೇಕ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು ಇಂಡಿಯಾ ಟುಡೇ, ನ್ಯೂಸ್ ವೀಕ್, ಔಟ್ ಲುಕ್ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿವೆ.

ಸತ್ಯನ್ ಅವರಿಗೆ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಚಾರ ಗಿಟ್ಟಿಸಿ ಕೊಟ್ಟವರಲ್ಲಿ ಯುನಿಸೆಫ್ ಪಾತ್ರ ಮಹತ್ವದ್ದು. 1979 ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿ ಸತ್ಯನ್ ಅವರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ ಏರ್ಪಡಿಸಿತು. ನಂತರ ಅವರು ಅನೇಕ ರೀತಿಯಿಂದ ಬೆಳೆಯಲೂ ಕಾರಣವಾಯಿತು.

ಟಿ. ಎಸ್. ಸತ್ಯನ್ ಜನಿಸಿದ್ದು 1923 ರಲ್ಲಿ. ಸತ್ಯನ್ ಗೆ ೧೯೭೭ ರಲ್ಲಿ ಪದ್ಮ ಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಂದಿದೆ.

'ದೊಡ್ಡ ಚಾಣ'ನ ಬಾಣದ ವೇಗ!

ಗಂಟೆಗೆ ಅಂದಾಜು 250 ರಿಂದ 300 ಕಿ.ಮೀ. ವೇಗ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು!
ಸುಮ್ಮನೇ ಉಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಆ ವೇಗದ ತೀವ್ರತೆ ಎಸ್ಟಿರಬಹುದು ಎಂದು. ಖಂಡಿತ ನೀವು ಚಕಿತರಾಗುತ್ತೀರಿ ಸೋಜಿಗ ಸೂಜಿಯಂತೆ ಚುಚ್ಚುತ್ತದೆ.
ಇದು ಸುಳ್ಳಲ್ಲ. ಈ 'ದೊಡ್ಡ ಚಾಣ'(Peregrine Falcon) ಹಕ್ಕಿಯ ವೇಗ ಅಸ್ಟಿಸ್ಟಲ್ಲ. ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಹಾರಬಲ್ಲ ಹಕ್ಕಿ.
'ದೊಡ್ಡ ಚಾಣ'ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾದ ವಿಶೇಷ ಹಾರಾಟದ ವೇಗ. ನೋಡ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ನೋಟದಿಂದಲೇ ಮಾಯವಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತದೆ. ವೇಗದ ಮಿತಿಯನ್ನು ಇನ್ನೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದರೆ ಒಂದು ನಿಮಿಷಕ್ಕೆ ಅಂದಾಜು 4 ರಿಂದ 5 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರ ಸಾಗಬಲ್ಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಇದರದು.
'ದೊಡ್ಡ ಚಾಣ' ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಹಕ್ಕಿ. ಗಿಡುಗನ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದ ಈ ಹಕ್ಕಿ ಅಂದಾಜು 15 ರಿಂದ 20 ಇಂಚಿನಸ್ಟು ಉದ್ದವಿರುತ್ತದೆ. ಹೆಣ್ಣು ಹಕ್ಕಿಯ ಗಾತ್ರ ಇನ್ನೂ ಜಾಸ್ತಿ. ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲ ಗಿಡುಗನಂತೆ ತೋರಿದರೂ ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಹಕ್ಕಿಗಳಿಗಿಂತ ಬಲಿಸ್ಟ ತನ್ನ ಉಗುರುಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದಲೇ ತನಗಿಂತ ತೂಕದ ಇನ್ನೊಂದು ಜೀವಿಯನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಹಿಡಿದು ಹಾರುತ್ತದೆ. ಬೇಟೆಗೆ ನಿಸ್ಸೀಮ.
ದೇಹದ ಬಹೇತೆಕ ಭಾಗ ಕಂದು ಮಿಶ್ರಿತ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣ. ಎದೆ, ಹೊಟ್ಟೆ, ರೆಕ್ಕೆಯ ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಗಿನ ಚುಕ್ಕೆಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ಮಾಂಸವನ್ನು ಹರಿದು ತಿನ್ನಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಕೊಕ್ಕು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಬಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಚಳಿಗಾಲದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡು 2-3 ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನಿಟ್ಟು ಮರಿಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇಲಿ, ಚಿಕ್ಕ ಹಕ್ಕಿಗಳು, ಹಾವು, ಚಿಕ್ಕ ಚಕ್ಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳೇ ಈ ಹಕ್ಕಿಯ ಆಹಾರ.

ಸಿಡಿಲ್ಮಿಂಚೆಂದರೆ 'ಬೂದು ನೊಣಹಿಡುಕ'ನಿಗೆ ನಡುಕ

ಮರದಿಂದ ಮರಕ್ಕೆ ಜಿಗಿಯುತ್ತ ಹತ್ತಾರು ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ದೂರ ಕ್ರಮಿಸಬಲ್ಲ ಈ 'ಬೂದು ನೊಣಹಿಡುಕ' (ASIAN BROWN FLYCATCHER )ನಿಗೆ ಸಮಯಪ್ರಜ್ಞೆ ಜಾಸ್ತಿ. ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಿ ತಿಲಿದುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಜಾಣ್ಮೆ ಈ ಹಕ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಲು ಸಾದ್ಯ.
ಸಿಡಿಲ್ಮಿಂಚಿನ ಮಳೆ ಇನ್ನೇನು ಆರಂಭವಾಗಿ ಬಿಡತ್ತೆ ಎನ್ನುವ ಮೊದಲೇ ಆ ಬಗ್ಗೆ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ನೀಡತ್ತೆ. ಅದೇನೋ ಗಾಬರಿ ಬಿದ್ದಂತೆ ಬಂದು ತನ್ನ ಗೂಡನ್ನು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳತ್ತೆ. ತಾನಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ತನ್ನ ಗೂಡು ದೂರವಿದೆ ಎಂದರಂತೂ ಅಲ್ಲೇ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಇರಬಲ್ಲ ಜಾಗ ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ತನ್ನನ್ನೇ ತಾನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಹಾಗಂತ ಸಣ್ಣ-ಪುಟ್ಟ ಮಳೆಗೆಲ್ಲ ಹೆದರಿ ಕುಳಿತಿರುವ ಹಕ್ಕಿ ಇದಲ್ಲ. ನೋಡಲು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ತೋರಿದರೂ ಬಲು ತುಂಟಿ. ಸೆಕೆಂಡ್ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಹತ್ತಾರು ಜಾಗ ಬದಲಾಯಿಸಿ ಪುಸಲಾಯಿಸುವ ಚಾಣಾಕ್ಷತೆ ಈ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಗೊತ್ತಿದೆ. ತನ್ನ ವೈರಿಯ ದಾಳಿಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೂದು ನೊಣ ಹಿಡುಕ ಅನುಸರಿಸುವ ಕ್ರಮವೇ ಇದು. ವೈರಿ ಹಕ್ಕಿಯ ಗಮನವನ್ನೇ ಬೇರೆಡೆ ಸೆಳೆದು ತಾನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಆ ಜಾಗದಿಂದ ಜಾರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಈ ಪುಟಾಣಿ ಹಕ್ಕಿಯ ಠಿಕಾಣಿ ಏನಿದ್ದರೂ ದತ್ತ ಕಾಡಿನಲ್ಲೇ. ಹುಳು-ಹುಪ್ಪಡಿ, ನೊಣ, ಕೀಟಗಳು ಜಾಸ್ತಿ ಇರುವಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಹೊತ್ತನ್ನಾದರೂ ಕಳೆಯುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹಸಿವೆ ತಡೆಯಲಾಗದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಜೇನು ಹುಳುಗಳನ್ನೇ ಎದು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ತೆಪ್ಪಗೆ ಗೂಡಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಹುಳುಗಳನ್ನು ಕೆಣಕಿ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತದೆ. ಜೇನಿನ ಕೈಗೆ ಸಿಗದೇ ತಲೆಮರೆಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಮರಿ ಹುಳುಗಳನ್ನು ಉಪಾಯದಿಂದ ಹಿಡಿದು ತಿನ್ನುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಜೇನಿನ ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ಸಿಕ್ಕಿ ಪ್ರಾಣ ಬಿಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳೂ ಇರುತ್ತದೆ.
ಇಂಥ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಹಕ್ಕಿಯ ಮೈ ಬಣ್ಣ ಬೂದು. ರೆಕ್ಕೆ ತುದಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಪಟ್ಟಿಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಎದೆ ಮತ್ತು ಹೊಟ್ಟೆ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಗಿರುತ್ತದೆ. ಕೊಕ್ಕು ಕಪ್ಪು ಮಿಶ್ರಿತ ಬೂದು ಬಣ್ಣದಿಂದ ಇರುತ್ತದೆ. ಜನವರಿ ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ 3 ರಿಂದ 4 ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟು ಮರಿಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಚಿತ್ರ: ಅಂತರ್ಜಾಲ

ಭೂಲೋಕದ ಅಪ್ಸರೆ 'ಸಿಂದೂರ ಕೊಕ್ಕರೆ'

ಹೆಜ್ಜೆ ಮೇಲೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆ!
ವಯ್ಯಾರದಲ್ಲಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದರೆ ಆ ನಡಿಗೆ ದೇವ ಲೋಕದ ಅಪ್ಸರೆಯರನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ನೆತ್ತಿಯ ಮೇಲಿನ ಕೇಸರಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣ ಸಿಂದೂರ ಲೆಪಿಸಿಕೊಂಡಂತೆ ಇರುತ್ತದೆ.
ಹಾವಿನಂತೆ ಬಳುಕುವ ಕತ್ತು, ಗುಲಾಬಿ ಮೈ ಬಣ್ಣ, ರೆಕ್ಕೆಯ ಮೇಲಿನ ಕಂದು ಮಿಶ್ರಿತ ಕಪ್ಪು ಪಟ್ಟಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ವರ್ಣರಂಜಿತ. ಹಳದಿ ಕೊಕ್ಕು ಸಾಕಷ್ಟು ಬಲಿಷ್ಠ.
ಇಂಥ ಅತ್ಯಾಕರ್ಷಕ ಹಕ್ಕಿ ಯಾವುದೆಂಬ ಕುತೂಹಲ ನಿಮಗಿರಬಹುದು. ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ, 'ಸಿಂದೂರ ಕೊಕ್ಕರೆ' 'ಬಣ್ಣದ ಕೊಕ್ಕರೆ' ( Painted Stork ) ಯ ಪರಿಚಯ ನಿಮಗಿದೆಯೇ?
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೊಕ್ಕರೆ ಎಂದಾಕ್ಷಣ ಬೆಳ್ಳಗಿರುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ನಂಬಿಕೆ ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದಿಂದಿರುವ ಕೊಕ್ಕರೆಗಳೂ ಇವೆ. ಕೊಕ್ಕರೆ ಬೆಳ್ಳೂರು, ರಂಗನತಿಟ್ಟಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದವರಿಗೆ ಈ ಹಕ್ಕಿಯ ಪರಿಚಯ ಆಗದೆ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಹಕ್ಕಿ ಇಲ್ಲಿ ವರ್ಷದ ಎಲ್ಲಾ ದಿನಗಳಲ್ಲೂ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ.
ಮನುಷ್ಯನಂತೆ ಈ ಸಿಂದೂರ ಕೊಕ್ಕರೆ ಕೂಡ ಸ್ವಾರ್ಥಿ. ತಾನಾಯಿತು ತನ್ನ ಸಂಸಾರವಾಯಿತು ಎಂದುಕೊಂಡೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಗುಂಪು ಗುಂಪಾಗಿ ಜೀವಿಸುತ್ತದೆಯಾದರೂ ತಾನು ತಂದ ಆಹಾರವನ್ನು ತನ್ನ ಪಕ್ಕಕ್ಕೇ ಇರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಹಕ್ಕಿಯ ಮರಿಗೆ ನೀಡಲು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗಂತ ಕೆಡುಕು ಉಂಟು ಮಾಡುವ ಬುದ್ಧಿ ಇದರದ್ದಲ್ಲ.
ಅಂದಾಜು 25 ರಿಂದ 30 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬದುಕಿರುವ ಸಿಂದೂರ ಕೊಕ್ಕರೆ ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳಿಂದ ಜೂನ್ ತಿಂಗಳಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. 2 ರಿಂದ 5 ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನಿಟ್ಟು ಮರಿಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಮನುಷ್ಯನಂತೆ ಈ ಸಿಂದೂರ ಕೊಕ್ಕರೆ ಕೂಡ ಸ್ವಾರ್ಥಿ. ತಾನಾಯಿತು ತನ್ನ ಸಂಸಾರವಾಯಿತು ಎಂದುಕೊಂಡೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಗುಂಪು ಗುಂಪಾಗಿ ಜೀವಿಸುತ್ತದೆಯಾದರೂ ತಾನು ತಂದ ಆಹಾರವನ್ನು ತನ್ನ ಪಕ್ಕಕ್ಕೇ ಇರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಹಕ್ಕಿಯ ಮರಿಗೆ ನೀಡಲು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗಂತ ಕೆಡುಕು ಉಂಟು ಮಾಡುವ ಬುದ್ಧಿ ಇದರದ್ದಲ್ಲ.
ಅಂದಾಜು 25 ರಿಂದ 30 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬದುಕಿರುವ ಸಿಂದೂರ ಕೊಕ್ಕರೆ ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳಿಂದ ಜೂನ್ ತಿಂಗಳಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. 2 ರಿಂದ 5 ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನಿಟ್ಟು ಮರಿಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಹಕ್ಕಿಗಳನ್ನು ನೀರು ಇರುವ ತಾಣದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಾಣಲು ಸಾಧ್ಯ. ತನಗೆ ಖುಷಿಯಾದಾಗಲೆಲ್ಲ ಕ್ರಾಕ್.. ಕ್ರಾಕ್.. ಎಂದು ಕೂಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಮೃದುವಾದ ಕಡ್ಡಿ ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಗಳನ್ನು ತಂದು ಮರಗಳ ಮೇಲೆ ಗೂಡು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮೀನು, ಕಪ್ಪೆ, ಹಲ್ಲಿ, ಕೀಟಗಳೇ ಈ ಹಕ್ಕಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರ.
ಚಿತ್ರ: ಅಂತರ್ಜಾಲ, 10-10-2009

ಚಿಕ್ ಚೀಕ್ ಕಿರುರೆಕ್ಕೆ ಹಕ್ಕಿ

ಹಲವು ಮಂದಿ ನಾಲ್ಕು ಗೋಡೆಯಿಂದ ಆಚೆ ಬರಲು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವರು ಯಾವುದೋ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯಿಂದ ಒಳಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಜನ ಸೇರಿದ್ದಾರೆಂದು ಕೋಣೆಯಿಂದ ಹೊರ ಬರುವದೇ ಇಲ್ಲ. ಅದೇನೋ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಭಯ, ನಾಚಿಕೆ, ಹಿಂಜರಿಕೆ.
ಇಂಥ ಸ್ವಭಾವ ಕೇವಲ ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ. ಪ್ರಾಣಿ-ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಲು ಸಾದ್ಯ.
'ಕಿರುರೆಕ್ಕೆ ಹಕ್ಕಿ', 'ಬಿಳಿಹೊಟ್ಟೆ ಹಕ್ಕಿ', 'ಬಿಳಿಹೊಟ್ಟೆ ಸಣ್ಣರೆಕ್ಕೆ' ಅರ್ಥಾತ್ ( While Billed - Shortwing) ಕೂಡ ಇದೇ ಸ್ವಭಾವದ ಹಕ್ಕಿ. ಒಂಥರಾ ನಾಚಿಕೆ, ಭಯಪಡುವ ಸ್ವಭಾವ. ತನ್ನಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಹಕ್ಕಿ, ಪ್ರಾಣಿ ಅಥವಾ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಕಂಡಾಗಲೆಲ್ಲ ಪೊದೆಯೊಳಗೆ ಅಥವಾ ತನ್ನ ಗೂಡಿನೊಳಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನೀವೂ ಈ ಹಕ್ಕಿಯನ್ನೇ ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದಿರಿ ಎಂದುಕೊಳ್ಳಿ. ಆಗ ನಿಮ್ಮ ಕಣ್ಣಿಗೇ ಕಾಣದಂತೆ ಎಲ್ಲೋ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಪೊದೆಯೊಳಗೇ ಒಂದು ಕೊಂಬೆಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಕೊಂಬೆಗೆ ಹಾರುತ್ತ ನೂರಾರು ಮಾರು ದೂರಕ್ಕೆ ಸಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಹೌದು, ಈ ಪುಟ್ಟ ಹಕ್ಕಿ ಜಂಪ್ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೀಣ. ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿಯಸ್ಟೆ ಗಾತ್ರ ಇರುವ ಕಾರಣ ಸುಲಭವಾಗಿ ಜಂಪ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ನೋಡಲು ನೋಡಲು ಚೆಂಡಿನಂತ ದೇಹ. ಬಹುತೇಕ ಭಾಗ ಕಪ್ಪು ಮಿಶ್ರಿತ ನೀಲಿಬಣ್ಣ. ಕೊಕ್ಕು ಮತ್ತು ಕಾಲುಗಳು ಕಪ್ಪು. ಇನ್ನು ಹೊಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಎದೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಳದಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಬಿಳಿಬಣ್ಣ. ಚಿಕ್ಕದಾದ ಎರಡು ರೆಕ್ಕೆಗಳಿಂದಲೇ ಈ ಹಕ್ಕಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ.
ಭಾರತ ಸೇರಿದಂತೆ ನೆರೆಯ ಲಂಕಾ, ಬಾಂಗ್ಲ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯ. ಮಾರ್ಚ್ ನಿಂದ ಜೂನ್ ತಿಂಗಳಾವಧಿಯಲ್ಲಿ 2-3 ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನಿಟ್ಟು ಮರಿಮಾಡುತ್ತದೆ. ಜಿಟಿಜಿಟಿ ಮಳೆ ಇದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮೈ ಮುದುಡಿ ಕುಳಿತಿರುವಾಗ ಮುದ್ದು ಮುದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಗಾಬರಿಯಾದಾಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಿಕ್ ಚೀಕ್...ಎಂದು ಸದ್ದು ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಚಿತ್ರ: ಅಂತರ್ಜಾಲ.

ಕೆಂಪು ಕೊಕ್ಕಿನ ಕಪ್ಪು ಕೊಕ್ಕರೆ

ಹೆಸರು ಮಾತ್ರ ಕರಿ ಕೊಕ್ಕರೆ. ಆದರೆ ಆ ಕಪ್ಪಿನಲ್ಲೂ ಸೌಂದರ್ಯ ಇಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ. ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದಲ್ಲೂ ಸೌಂದರ್ಯವಿದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ತೋರಿಸಲಿಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅದನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸುವ ಕೆಂಪು, ತೆಳುಗೆಂಪು ಮತ್ತು ಬಿಳಿಬಣ್ಣ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ.
ಈ 'ಕಪ್ಪು ಕೊಕ್ಕರೆ' (Black Stork )ಯ ದೇಹದ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗ ಕಪ್ಪಗಾಗಿದ್ದರೂ ಕೊಕ್ಕು ಮತ್ತು ಕಾಲುಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣ. ಎದೆ, ಹೊಟ್ಟೆ ಭಾಗ ಬೆಳ್ಳಗಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕಪ್ಪು ಕೊಕ್ಕರೆಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ಸೌಂದರ್ಯ.
ವಯ್ಯಾರದ ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಕಪ್ಪು ಕೊಕ್ಕರೆ ಜನಪ್ರಿಯ. ಮೊಣಕಾಲನ್ನು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಬಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ನಿಧಾನಗತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೆ ನೀರಂಚಿನಲ್ಲಿ ಅಪ್ಸರೆ.
ಇನ್ನೊಂದು ವಿಚಾರ, ಈ ಹಕ್ಕಿ ಅಂತಿಂಥ ಕೊಕ್ಕರೆಯಲ್ಲ. ಇನ್ನುಳಿದ ಕೊಕ್ಕರೆಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನ. ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಒಂದು ಮೀಟರ್ ನಷ್ಟು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಅಗಲಿಸಿದರೆ ಒಂದೂವರೆ ಮೀಟರ್ ಗೂ ದೊಡ್ಡದಾದ ಹಕ್ಕಿ ಇದು. ಮೂರರಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಕೆಜಿಯಸ್ಟು ತೂಗುವ ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಹೊತ್ತು ಅಲೆದಾಡುವುದೆಂದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಆಲಸ್ಯ. ಆದರೂ ಕೆಸರು ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ದಿನವೆಲ್ಲ ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತದೆ.
ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ ಕರಿ ಕೊಕ್ಕರೆಗೆ ಗ್ರಹಣ ಶಕ್ತಿ ಜಾಸ್ತಿ. ಅದೆಸ್ಟೇ ದೂರದಲ್ಲಿ ತನಗೆ ಕಿರಿಕಿರಿ ಆಗುವಂತ ಸಪ್ಪಳವಾದರೂ ತಟ್ಟನೆ ಕೂಗಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕ್ಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಭೇಟೆಗಾಗಿ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿಗೋ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ. ದಿನಕ್ಕೆ 250 ರಿಂದ 300 ಕಿ.ಮೀ ದೂರಕ್ಕೆ ಕ್ರಮಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಈ ಹಕ್ಕಿಗಿದೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಒಮ್ಮೆ 2-4 ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನಿಟ್ಟು ಮರಿಮಾಡುತ್ತದೆ. ಚಾಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ವಲಸೆ ಹೋಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಹಕ್ಕಿ ಭಾರತದ ಕೆಲವು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ ಅಪರೂಪ. ಕೆರೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಏಡಿ, ಮೀನು, ಕಪ್ಪೆಗಳೇ ಇದರ ಆಹಾರ.
ಚಿತ್ರ ಕೃಪೆ: ಅಂತರ್ಜಾಲ

ವೇಗದೂತ ಇದು 'ಕೆಂಗತ್ತಿನ ಸೂರಕ್ಕಿ'

ವೇಗಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾದ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಜಾತಿಯ ಹಕ್ಕಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಸೆಕೆಂಡಿಗೆ ಎರಡು ಹೂವುಗಳ ಮಕರಂದವನ್ನಾದರೂ ಹೀರುವ, ನಿಮಿಷಕ್ಕೆ ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್ ದೂರಕ್ಕೆ ಕ್ರಮಿಸಬಲ್ಲ ಹಾರಾಟದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಈ ಹಕ್ಕಿಯದು.
ಇಸ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ಪ್ರತಿ ಸೆಕೆಂಡಿಗೆ ಹತ್ತು-ಹನ್ನೆರಡು ಬಾರಿ ರೆಕ್ಕೆ ಬಡಿದುಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳಿರುವ ಹಕ್ಕಿಗಳಾದ ಸೂರಕ್ಕಿ ಜಾತಿಯಲ್ಲೇ ಬೇರೆ ತಳಿಯ ಹಕ್ಕಿ ಇದು. ಈ ಹಕ್ಕಿಯನ್ನು 'ಕೆಂಗತ್ತಿನ ಸೂರಕ್ಕಿ' (Crimson Sunbird) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕ ಹಕ್ಕಿ ಇದು. ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ 10 ರಿಂದ 11 ಸೆ. ಮೀಟರ್ ಉದ್ದ ಇರುತ್ತದೆಯಸ್ಟೆ. ಹಾಗಂತ ದಪ್ಪವಾಗಿಯೂ ಬೆಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾಲಿನ ಹೆಬ್ಬೆರೆಳಿನಸ್ಟು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಕತ್ತಿನ ಭಾಗ ಕೆಂಪಗಾಗಿರುವ ಕಾರಣ ಇದನ್ನು ಕೆಂಗತ್ತಿನ ಸೂರಕ್ಕಿ ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಾದೇಶಿಕವಾಗಿ ಇದಕ್ಕೆ ಕೆಂಪು ಕತ್ತಿನ ಹೂವಕ್ಕಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯುವವರಿದ್ದಾರೆ. ಕರವೀರ ಜಾತಿ ಹೂವಿನ ಮಾಕರಂದಕ್ಕಾಗಿ ಬರುವ ಕಾರಣ 'ಕೆಂಪು ಕರವೀರ' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಉಳಿದಂತೆ ಈ ಹಕ್ಕಿಯ ರೆಕ್ಕೆಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗ, ಪುಕ್ಕಗಳು ಕಡು ಹಸಿರು, ಕಂದು ಬಣ್ಣದಿಂದ ಇರುತ್ತದೆ. ಇನ್ನುಳಿದ ಸೂರಕ್ಕಿಗಳಿಗೆ ಇರುವಂತೆ ಈ ಹಕ್ಕಿಯ ಕೊಕ್ಕುಮುಳ್ಳಿನಂತೆ ಇದ್ದು, ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಬಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕೊಕ್ಕು ಮತ್ತು ಕಾಲು ಕಪ್ಪಗಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೂವಿನ ಮಕರಂದ ಹೀರುವುದರಲ್ಲಿ ಈ ಹಕ್ಕಿಯಸ್ಟು ನಿಪುಣ ಹಕ್ಕಿ ಇನ್ನೊಂದಿಲ್ಲ. ಸೂರ್ಯ ಮೂಡುವ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಕರಂದ ಹೀರುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.
ಚೆಂಡಿನಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಗೂಡು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಗೂಡಿಗೆ ಹತ್ತಿ ಮತ್ತು ಜೇಡಿನ ಬಲೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಎಪ್ರಿಲ್-ಜೂನ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಮೂರರಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಮೊಟ್ಟೆ ಇಟ್ಟು ಮರಿಮಾಡುತ್ತದೆ. ಭಾರತ ಸೇರಿದಂತೆ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.
ಚಿತ್ರ ಕೃಪೆ: ಅಂತರ್ಜಾಲ